28 Ekim 1923: O-5 bir dakikada battı; iki denizci 31 saat sonra çıkarıldı

USS O-5, 28 Ekim 1923 sabahı Panama Kanalı'nı Pasifik yönünde geçmek üzere Limon Körfezi'nde ilerliyordu. U.S. Naval History and Heritage Command kaydına göre denizaltı, United Fruit Company'ye ait buharlı Abangarez ile çarpıştı ve bir dakikadan kısa sürede battı. Gemideki 21 kişiden 16'sı ilk anda kurtuldu; üç denizci yaşamını yitirdi, iki kişi ise suyun altında kalan teknede mahsur kaldı.

O-5, yüzeyde dizel motorlarla, sualtında ise bataryaların beslediği elektrik motorlarıyla çalışan erken dönem bir denizaltıydı. U.S. Naval Institute'un olay incelemesine göre denizaltı, Limon Körfezi'ndeki manevra sırasında doğrudan dizel tahrikten elektrik motoruna geçmek için makinelerini durdurdu. Bu geçiş, pervaneleri tornistanda kullanmayı mümkün kılacaktı; fakat iki geminin rotaları yakınlaşırken O-5 bir süre etkin sevk gücü olmadan sürükleniyordu.

Abangarez de iskeleye yönelmek için dönüş yapıyordu. Kaynak, tehlike belirginleşene kadar iki gemi arasında düdük işareti alışverişi yapılmadığını; son anda verilen tornistan ve demirleme kararlarının çarpışmayı önleyemediğini aktarıyor. Yük gemisinin pruvası denizaltının sancak bordasında kontrol odası ve ana balast tankını kapsayan büyük bir yarık açtı. O-5 yaklaşık 13 metre derinlikteki dibe baş tarafından oturdu.

Torpido eri Henry Breault güverteye çıkabilecek durumdayken, aşağıda kaldığını düşündüğü başçarkçı Lawrence Brown'a dönmeyi seçti. İkili, su baskını yayılırken baş torpido dairesinin su geçirmez kapısını kapattı. Bu karar onları dışarı çıkamayacakları bir bölmeye hapsetti; aynı kapı, diğer bölmeler dolarken yaşam alanlarını denizden ayırdı.

Batarya bölümüne giren deniz suyu kısa devreye ve patlamaya yol açtı. Torpido dairesinin kapısı basınca dayandı. Breault ile Brown, bölmedeki yüksek basınçlı hava rezervini kontrollü biçimde kullanarak ortamı yaşanabilir tutmaya çalıştı; hareketi ve konuşmayı azaltarak oksijen tüketimini sınırladı. Yiyecekleri ve suları yoktu, ışık için yalnız bir el fenerleri bulunuyordu.

Yüzeydeki ekipler denizaltının gövdesine vurarak içeriden gelen karşılıkları duydu. Ancak 1923'te denizaltıya kenetlenen bir kurtarma odası veya kişisel kaçış solunumu donanımı henüz yoktu. Dalgıçlar yerlerini belirleyebiliyor, fakat çamura gömülü tekneden insanları doğrudan çıkaramıyordu. Kurtarmanın tek uygulanabilir yolu, O-5'in pruvasını su yüzüne kaldırıp torpido dairesinin kapağını erişilebilir hâle getirmekti.

Panama Kanalı'nın kapaklarını taşımak için yapılmış 250 ton kapasiteli Ajax yüzer vinci göreve çağrıldı. Vinç kaza yerinden yaklaşık 80 kilometre uzaktaydı ve Gaillard Cut'taki bir toprak kayması geçişini kapatmıştı. Tarak gemileri dar bir yol açarken dalgıç ve tersane ustası Sheppard Shreaves, O-5'in altında kaldırma halatının geçeceği bir tüneli su jetiyle kazdı. Yumuşak çamur hem dalgıcı hem de denizaltıyı sıkıştıran emme kuvveti nedeniyle ayrı bir tehlikeydi.

Çelik kaldırma halatı üç kez koptu. Dördüncü girişimde su basmış makine dairesine basınçlı hava verilerek gövde hafifletildi; sakinleşen körfez de dalış ve kaldırma çalışmasına imkân sağladı. 29 Ekim öğle saatlerinde Ajax, O-5'in pruvasını yüzeye çıkarabildi. Breault ile Brown, yaklaşık 31 saat sonra açılan kapaktan çıkarıldı ve basınç değişiminin etkilerine karşı tedaviye alındı.

Çarpışmanın sorumluluğu sonraki incelemelerde tek ve değişmez bir hükme bağlanmadı: Donanma soruşturması ile yıllar sonra sonuçlanan hukuk davası farklı değerlendirmelere ulaştı. Bu nedenle olay, yalnız bir kaptanın hatası veya tek bir cesaret anı olarak okunamaz. Liman trafiğinde iletişim, tahrik sisteminin manevra sırasında bıraktığı zaman boşluğu, su geçirmez bölmeler, basınçlı hava, dalgıç bilgisi, kanal altyapısı ve sakin deniz koşulları aynı kurtarma zincirinin parçalarıydı.

28 Ekim kaydı, denizaltı kurtarmasının daha özel ekipmanlar geliştirilmeden önce gemiyi fiziksel olarak kaldırmaya bağlı olduğunu gösteriyor. O-5 kurtarılamayacak ölçüde hasar gördü ve daha sonra hizmet dışı bırakıldı; fakat kazadan çıkarılan deneyim, sualtında mahsur kalan insanlara ulaşmak için teknoloji, eğitim ve kurumlar arası koordinasyonun birlikte düşünülmesi gerektiğini görünür kıldı.