Hürmüz’ün yeniden açılması için diplomasi hızlandı; anlaşma henüz yok

Katar, Hürmüz Boğazı'nda normal deniz trafiğinin yeniden kurulması için yürütülen diplomatik temasları yoğunlaştırdı. Katar Dışişleri Bakanlığı'nın 27 Ağustos tarihli açıklaması, boğazdaki kesintinin yalnız enerji taşımacılığını değil gıda ve gübre piyasalarını da etkilediğini belirtiyor; seyrüsefer serbestisinin uluslararası hukuk çerçevesinde yeniden sağlanmasını ve gelecekteki düzenlemelerin bölgesel uzlaşıya dayanmasını istiyor.

Reuters'ın 28 Ağustos'ta aktardığına göre İran, arabulucuların talebi üzerine trafiğin normalleşmesi için koşullarını bir liste hâline getirmeyi kabul etti. İranlı yetkililer, Umman'la boğazın iki ülkenin sularından geçen belirlenmiş bir koridoru üzerinde prensipte anlaşıldığını söylüyor. Bununla birlikte güzergâhın yönetimi, uygulanacak kurallar ve daha önce ileri sürülen yaptırım, abluka ve tazminat taleplerinin nasıl ele alınacağı kesinleşmiş değil.

Bu nedenle gelişmeyi 'Hürmüz yeniden açıldı' biçiminde okumak için erken. Gemilerin rota kararları yalnız diplomatik açıklamalara değil; bayrak ve liman devletlerinin uyarılarına, güvenlik değerlendirmelerine, sigorta koşullarına, mayın ve saldırı riskine, arama-kurtarma kapasitesine ve geçiş kurallarının yazılı biçimde duyurulmasına dayanmalı. Görüşmelerde ilerleme sağlanması, tek başına ticari trafiğin hemen normal hacmine döneceği anlamına gelmiyor.

Neden önemli? Hürmüz'deki belirsizlik gemi insanlarının güvenliğini, enerji ve gıda tedarikini, navlun ile sigorta maliyetlerini aynı anda etkiliyor. Kalıcı bir çözüm; yalnız gemi sayısının artmasıyla değil, uluslararası hukuka uygun seyrüsefer serbestisi, şeffaf operasyon kuralları, doğrulanabilir güvenlik önlemleri ve gemi insanlarının korunmasıyla ölçülmeli.