1 Ekim 2015: El Faro kasırgada battı; uyarılar ortak karara dönüşmedi

1 Ekim 2015'te ABD bayraklı yük gemisi SS El Faro, Joaquin Kasırgası sırasında Bahamalar'daki Acklins ve Crooked adalarının yaklaşık 40 deniz mili kuzeydoğusunda battı. National Transportation Safety Board kayıtlarına göre gemide bulunan 28 ABD vatandaşı denizci ile beş Polonyalı sözleşmeli işçinin tamamı, toplam 33 kişi yaşamını yitirdi.

El Faro, Jacksonville'den San Juan'a konteyner, treyler ve araç taşıyan düzenli bir hat gemisiydi. Kırk yıllık gövdesi bir con-ro düzenine sahipti: yüklerin bir bölümü konteyner olarak güvertede, tekerlekli araçlar ise geniş kapalı yük mahallerinde taşınıyordu. Bu düzen limanda hızlı yüklemeyi sağlıyor; denizde ise kapakların, havalandırma açıklıklarının, bağlama düzeninin ve su geçirmez sınırların birlikte korunmasını gerektiriyordu.

Kasırga yaklaşırken gemi birden fazla hava bilgisi kaynağına erişebiliyordu, fakat köprüüstünde kullanılan ticari görüntülerin bir bölümü güncel fırtına konumunun saatler gerisindeydi. NTSB, kaptanın en güncel hava bilgisini kullanmamasını ve Joaquin'den kaçınmak için yeterli erken hareketi yapmamasını temel nedenler arasında saydı. Teknoloji veri sağladı; verinin yaşı, kaynağı ve rota kararına nasıl çevrildiği ise insan sorumluluğu olarak kaldı.

Seyir zabitleri rotanın fırtınaya yakınlığı konusunda kaygılarını dile getirdi, fakat bu uyarılar etkili bir ortak karara dönüşmedi. İnceleme bunu 'etkisiz köprüüstü kaynak yönetimi' olarak tanımladı. Deniz kültüründe kaptanın yetkisi gereklidir; emniyet kültürü ise alt kademedeki bir denizcinin kuşkusunu açıkça söyleyebilmesini ve karar sahibinin bu bilgiyi ciddiyetle sınamasını da gerektirir.

Ağır hava geminin teknik kırılganlıklarını art arda görünür kıldı. NTSB'ye göre bir yük ambarına, fark edilmeyen açık bir su geçirmez kapak ile hasarlı deniz suyu borularından su girdi. Sürekli yatış, ana makinenin yağlama yağı basıncını düşürdü ve sevkin kaybedilmesine katkıda bulundu. Ardından kapatılmamış havalandırma açıklıklarından aşağı doğru su girişi, mürettebatın dengeyi ve su alma sınırlarını yönetmesini daha da zorlaştırdı.

Joaquin yalnız rotadaki bir işaret değildi; rüzgâr, dalga, yağış ve görüş aynı anda arama-kurtarma imkânlarını da daralttı. Gemi sevkini kaybettiğinde başını dalgaya göre tutma yeteneği azaldı. Acil durum büyürken toplanma emri geç verildi; açık tip filikalar ve mevcut can kurtarma araçları kasırga koşullarında etkili koruma sağlayabilecek durumda değildi.

Resmî inceleme sorumluluğu yalnız köprüüstüne bırakmadı. TOTE'un gemi üzerindeki denetimi ve emniyet yönetim sistemi yetersiz bulundu; onaylı bir hasar kontrol planının bulunmaması da mürettebatın geminin durumunu doğru okuyup müdahaleyi örgütlemesini güçleştirdi. Kaza sonrasında NTSB, Coast Guard'dan hava ve haberleşme kurumlarına, sınıflandırma kuruluşlarından gemi işletmesine kadar uzanan 63 yeni tavsiye yayımladı.

1 Ekim kaydının denizcilik için anlamı, bir kaptanı günah keçisi ilan etmek ya da kasırgayı yenilmez bir doğa olayı gibi sunmak değildir. El Faro; doğru hava verisinin, sorgulanabilir komuta kültürünün, bakımlı su geçirmez sınırların, hasar kontrol bilgisinin ve koşula uygun tahliye araçlarının tek bir emniyet sistemi olduğunu gösterir. Zincirin her halkası ayrı görünse de denizde sonuçları aynı anda yaşanır.