10 Ekim 1918: Leinster ikinci torpidodan sonra parçalandı; posta hattı felakete dönüştü

RMS Leinster, 10 Ekim 1918 sabahı Kingstown'dan, bugünkü Dún Laoghaire'den Holyhead'e doğru yola çıktı. İrlanda Ulusal Denizcilik Müzesi'nin kurumsal kaydına göre yolcu ve posta gemisine Kish fener gemisi yakınında Alman denizaltısı UB-123 tarafından üç torpido ateşlendi. İlk torpido ıskaladı; sonraki iki isabet geminin dönüşünü ve yüzebilirliğini birkaç dakika içinde ortadan kaldırdı.

Leinster yalnız bir yolcu vapuru değildi. Kingstown–Holyhead hattı İrlanda ile Galler arasında düzenli ulaşım sağlıyor, posta görevlileri mektupları seyir sırasında gemide tasnif ediyordu. Gemide mürettebat ve sivil yolcuların yanında askerî personel de bulunuyordu. Aynı güverte, günlük haberleşme altyapısı ile savaş zamanı insan ve posta hareketinin kesişme noktasıydı.

Buharlı sevk ve düzenli hat işletmesi geçişi normal koşullarda yaklaşık iki buçuk saate indirebiliyordu. Ancak hız, tehlikeyi ortadan kaldırmadı. Environment & Society Portal'ın kurumsal-akademik çalışması, limandan ayrılırken havanın iyi olmasına rağmen önceki fırtınalardan kalan denizin çalkantılı olduğunu aktarıyor. Savaş tehdidi ile dalgalı deniz, aynı acil durumda tahliye ve kurtarma koşullarını birlikte ağırlaştırdı.

İlk isabetten sonra kaptan gemiyi Kingstown'a geri döndürmeye çalıştı. Ulusal Denizcilik Müzesi kaydına göre üçüncü torpidonun şiddeti gövdeyi ikiye ayırdı. Bu sıra, insan kararının teknoloji ve hasar sınırları içinde ne kadar dar bir zamana sıkışabildiğini gösterir: limana yönelme kararı verilmişti, fakat ikinci büyük isabet geminin bu kararı uygulama kabiliyetini yok etti.

Tahliye, parçalanan bir gövde ve çalkantılı deniz üzerinde gerçekleşti. Can filikalarına veya suya ulaşabilmek yalnız ilk adımdı; kıyıdan gönderilen kurtarma teknelerinin kazazedeleri bulması ve Kingstown'a taşıması gerekiyordu. Kurtarılanlar Dublin'deki otellere götürüldü; sonraki haftalarda bedenler İrlanda'nın yanı sıra Galler kıyılarına da vurdu. Deniz, iki kıyıyı hem günlük bir rota hem de ortak bir yas alanı olarak birbirine bağladı.

Kayıp sayısı kurumsal kaynaklarda tam olarak örtüşmüyor. İrlanda Ulusal Denizcilik Müzesi 806 kişiden 567'sinin, Environment & Society Portal ise 771 kişiden 569'unun yaşamını yitirdiğini belirtiyor. Bu nedenle Mavi Eksen tek bir kesin toplam dayatmıyor: doğrulanabilen ortak sonuç, yaklaşık 570 kişinin öldüğü ve olayın İrlanda Denizi'ndeki en ağır can kayıplarından biri olduğudur.

Felaketi bir denizaltı başarısı olarak anlatmak, gemideki insanların deneyimini siler. Posta çalışanlarının neredeyse tamamı, mürettebat, siviller ve farklı ülkelerden askerî personel aynı tahliye sorunuyla karşılaştı. Kurtarma ise kıyı tekneleri, denizciler, sağlık görevlileri, oteller ve ailelerin oluşturduğu geniş bir sivil destek zincirine dönüştü.

Leinster batığı bugün güçlü akıntılar, düşük görüş ve işleyen feribot rotaları nedeniyle deneyimli dalgıçlar için bile güç bir alan; aynı zamanda deniz canlıları için yapay resif niteliğinde. 10 Ekim kaydının bıraktığı ders, savaş teknolojisinin gücünü değil; düzenli bir deniz hattının kırılganlığını, geminin hasar gördüğü anda karar süresinin nasıl daraldığını ve deniz kültürünün kurtarma ile anma sorumluluğunu gösterir.