22 Ağustos 1770: Endeavour, sığlıklar arasında geçit aradı

22 Ağustos 1770’te Endeavour, bugün Torres Boğazı olarak bilinen sularda adalar ve resifler arasında batıya açılan bir geçit arıyordu. National Museum of Australia’nın, National Library of Australia’daki özgün günlükten yayımladığı kayda göre geminin önündeki kara parçalarının birbirinden kanallarla ayrılmış adalar olduğu anlaşılınca yelkenler basılmadı; küçük tekneler yeniden öne gönderilerek güvenli suyu bulmaları istendi.

Tekneler gemiye kılavuzluk ederken kayalar ve sığlıklar ilk düşünülen kanalı kapattı, rota kuzeydeki başka bir kanala çevrildi. Endeavour en dar yerde yaklaşık bir buçuk mil genişliğindeki geçitten, en az 5 kulaç su ölçerek ilerledi ve saat 16.00’da 6,5 kulaç derinlikte demirledi. Bu yöntem, ayrıntılı haritası bulunmayan sularda büyük bir yelkenli geminin yalnız dümen ve gözcülükle değil; filika, iskandil, işaret ve sürekli rota düzeltmesiyle ilerleyebildiğini gösteriyor.

Cook, yüksek bir noktadan batıya açık deniz bulunup bulunmadığını görmek amacıyla karaya çıktığını ve geçidin varlığına kanaat getirdiğini yazdı. Aynı günlükte doğu kıyısını Britanya adına sahiplendiğini de kaydetti. Ancak Australian Museum, adanın geleneksel adlarından birinin Tuined olduğunu, Kaurareg halkının bu toprakların geleneksel sahipleri olduğunu ve Kaurareg anlatısının karaya çıkma ile bayrak dikme törenine itiraz ettiğini belirtiyor. Joseph Banks’ın günlüğünde de böyle bir ilhak töreninin yer almaması, olayın tek bir kayıt üzerinden kesin ve tartışmasız anlatılamayacağını gösteriyor.

Günün sonundaki deniz koşulları da kararların sınırını açıkça ortaya koydu. Cook’un kaydına göre karaya çıkan ekip, kuzeydoğuya güçlü biçimde akan çekilme akıntısı nedeniyle gemiye dönmekte zorlandı; gelgit seviyesi yaklaşık 10–12 fit değişiyordu. Yakındaki kıyı ve adalarda görülen dumanlar bölgenin meskûn olduğuna işaret ediyordu. Bu nedenle 22 Ağustos’un denizcilik dersi bir fetih kutlaması değil: bilinmeyen sularda ölçüm yapmak, küçük teknelerle büyük gemi arasında güvenilir koordinasyon kurmak, gelgiti hesaba katmak ve yazılı seyir kayıtlarını o kıyılarda yaşayan halkların hafızasıyla birlikte okumaktır.