27 Ekim 1914: Audacious mayına çarptı; kurtarma zinciri mürettebatı korudu

Kraliyet Donanması'nın King George V sınıfı savaş gemisi HMS Audacious, 27 Ekim 1914 sabahı Kuzey İrlanda açıklarında seyir hâlindeyken bir Alman mayınına çarptı. Royal Museums Greenwich kaydı, olayın Tory Adası ve Lough Swilly açıklarında saat 08.45 dolayında meydana geldiğini belirtiyor. Patlama sualtı gövdesini yararak geminin hareket ve denge kapasitesini hızla sınırladı.

Audacious, 1913'te hizmete girmiş yeni bir dretnottu. Büyük topları, kalın zırhı ve bölmelere ayrılmış gövdesi yüzey çatışmasına göre tasarlanmıştı; fakat su hattının altındaki mayın hasarı farklı bir problem yarattı. İç bölmeler suyun yayılmasını yavaşlatabiliyor, pompalar ve karşı su alma işlemleri geminin yatışını bir süre yönetebiliyordu; yine de artan su ağırlığı makineyi, dümeni ve çekme düzenini giderek etkisizleştirdi.

Kaza bölgesindeki ağır deniz, teknik hasarı büyüten ikinci unsurdu. Dalgalar hem yaralı gövdeye binen yükü artırıyor hem de küçük teknelerle yaklaşmayı güçleştiriyordu. Mayının bulunduğu sahanın kesin sınırları bilinmediğinden yardım gemilerinin rotası da ayrı bir risk taşıyordu: Kurtarmaya gelen her gemi, aynı görünmez tehlikenin içine girebilirdi.

Yakındaki White Star Line yolcu gemisi RMS Olympic yardım çağrısına karşılık verdi. Birleşik Krallık Parlamentosu'nun daha sonra yayımladığı resmî teşekkür kaydına göre Olympic, gemide kadınlar ve çocuklar da bulunmasına rağmen 14 filika indirerek Audacious mürettebatının neredeyse tamamını aldı. Bu, sivil yolcu taşımacılığı ile askerî denizcilik arasındaki sınırın acil durumda nasıl ortak bir kurtarma sorumluluğuna dönüştüğünü gösteriyordu.

Audacious'ı kaybetmemek için çekme girişimleri de sürdü. Royal Navy ve Royal Museums Greenwich kayıtları, gemiyi sığ suya ulaştırmak amacıyla birkaç kez yedek alınmaya çalışıldığını; Olympic'in kurduğu çekme bağlantısının da uzun süre dayanmadığını aktarıyor. Ağır bir savaş gemisini dalgalı denizde çekmek yalnız yeterli makine gücü meselesi değildi: Halatın açısı, gemilerin birbirine göre hareketi, su alan gövdenin dengesizliği ve mayın sahasından güvenli rota birlikte yönetilmek zorundaydı.

Gün ilerledikçe kararın ağırlığı değişti. İlk hedef gemiyi yüzdürmek ve kıyıya ulaştırmaktı; su alma kontrol edilemeyince öncelik insanların uzaklaştırılmasına döndü. Bu geçiş, deniz emniyetinin temel ama zor bir ilkesini görünür kılar: Bir geminin ekonomik veya askerî değeri, kurtarma ekibinin ve mürettebatın yaşamından önce gelemez.

Akşam Audacious'taki iç patlama geminin kurtarılamayacağını kesinleştirdi. Imperial War Museums kayıtlarında, yakınındaki HMS Liverpool'da görevli Astsubay William Burgess'in patlamayla fırlayan bir parçanın isabet etmesi sonucu öldüğü belirtiliyor. Bu ölüm, mürettebatın tahliye edilmiş olmasının çevredeki kurtarma gemileri için tehlikeyi sona erdirmediğini hatırlatıyor.

Olay savaşın ilk aylarında kamuoyundan saklanmaya çalışıldı; ancak Olympic'teki yolcuların gördükleri ve çektikleri fotoğraflar, denizdeki bir kazanın bilgi sınırlarının emirle kolayca çizilemeyeceğini gösterdi. Deniz kültürü açısından kayıt yalnız bir savaş gemisinin kaybı değil; sivil denizcilerin, donanma personelinin ve farklı gemilerin aynı belirsizlik içinde ortak hareket etmesidir.

27 Ekim kaydı, zırhın ve ateş gücünün deniz emniyetiyle aynı şey olmadığını anlatıyor. Bölmeli gövde, pompalar, filikalar, çekme halatları ve telsiz bir kurtarma zincirinin parçalarıydı; fakat ağır deniz, görünmeyen mayın tehlikesi ve giderek kötüleşen hasar karşısında sonucu insan kararları belirledi. Gemiyi kurtarma çabası başarısız oldu, insanların büyük bölümü ise zamanında değiştirilen öncelik sayesinde kıyıya dönebildi.