8 Ekim 1804: Speedy kıyı ateşini gördü; limana ulaşamadı

Speedy, 7 Ekim 1804'te York'tan, bugünkü Toronto'dan ayrılarak Ontario Gölü'nün kuzey kıyısındaki Presqu'ile'e doğru yola çıktı. Ontario Heritage Trust plaket kaydı, geminin ertesi gün Presqu'ile açıklarında kısa süre görüldükten sonra kaybolduğunu doğruluyor. Gemide mürettebatın yanı sıra bir mahkeme için seyahat eden yargıç, savcı, güvenlik görevlileri, diğer yolcular ve yargılanmak üzere taşınan yerli tutuklu Ogetonicut bulunuyordu.

Speedy bir yelkenliydi; rota ve zaman hesabı motor gücüyle değil, rüzgâr ile yelken düzeninin birlikte yönetilmesine bağlıydı. Radar ve telsizden bir yüzyıldan fazla önce yapılan bu seyirde pusula, tahminî mevki, su derinliği ve kıyının görsel işaretleri temel araçlardı. Hava ağırlaştığında aynı kıyı, hem sığınak hem de sığlıklarla çevrili bir yaklaşma riski oluşturabiliyordu.

Presqu'ile'de henüz bir deniz feneri yoktu. Friends of Presqu'ile arşivine göre kıyıdakiler, gemiyi burun çevresinden limana yönlendirmek amacıyla büyük bir ateş yaktı. Speedy kıyıdan görüldü; fakat limana ulaşmadı. Görsel bir işaretin varlığı tek başına güvenli seyir sağlamıyordu: işaretin gemiden doğru kerterizlenmesi, rüzgâr altında dönüş alanı ve kıyı tehlikelerinin konumu birlikte okunmalıydı.

Yerel tarih kayıtları kayıp sırasında kar fırtınası ve çok kötü hava bulunduğunu aktarır. Ancak gemiden kurtulan olmadığı, seyir defteri bulunamadığı ve resmî bir kaza soruşturması yapılmadığı için son manevranın nasıl geliştiği bilinmiyor. Speedy'nin sığlığa vurduğu, alabora olduğu ya da açıkta battığı yönündeki açıklamalar kesinleşmiş bulgular değil; olayın bıraktığı ihtimallerdir.

Belirsizlik, kaptanın kararını kolayca yargılamayı da engeller. Kıyıya yaklaşmayı sürdürmek, açıkta kalmak veya geri dönmek; yelkenlinin durumu, görüş, rüzgâr, dalga ve gemideki insanların güvenliği arasında verilmesi gereken kararlardı. Kıyıdakiler ateşle yardım etmeye çalışırken gemideki mürettebat, aynı işareti değişen hava içinde uygulamaya dönüştürmek zorundaydı.

Kayıp sayısı tarihsel kayıtlarda tam olarak örtüşmüyor. Bu nedenle haberde tek bir kesin toplam kullanılmıyor; kurumsal kayıtların ortaklaştığı sonuç esas alınıyor: Speedy'deki hiç kimse geri dönmedi. Aynı gemide sömürge idaresinin üst düzey görevlileri, denizciler, yolcular ve kendi iradesi dışında mahkemeye götürülen Ogetonicut bulunuyordu. Deniz, toplumsal statüleri farklı olan bu insanların kaderini aynı güvertede birleştirdi.

Speedy'nin kaybı kıyı yerleşiminin geleceğini de değiştirdi. Presqu'ile için planlanan ilçe merkezi ve mahkeme düzeni terk edildi; idari merkez daha sonra Cobourg'a taşındı. Böylece bir geminin limana ulaşamaması, yalnız aileleri ve hukuk sürecini değil, Ontario Gölü kıyısındaki kentleşme ve rota tercihlerini de etkiledi.

Enkaz bugüne kadar kesin biçimde tanımlanmadı. 8 Ekim kaydının denizcilik açısından önemi de burada yatıyor: tarih, her zaman eksiksiz bir kaza raporu bırakmaz. Doğrulanabilen son kıyı gözlemini, kayıp insanları ve fener bulunmayan bir limana yaklaşmanın güçlüğünü anlatmak; bilinmeyen ayrıntıları kesinmiş gibi tamamlamaktan daha sorumlu bir denizcilik hafızası kurar.