29 Eylül 1829: Hornet fırtınada kayboldu; son anları kayıtların dışında kaldı

29 Eylül 1829'da USS Hornet'in Tampico açıklarında bir fırtınada direklerini kaybederek battığı ve gemideki hiç kimsenin kurtulamadığı bildirildi. U.S. Naval History and Heritage Command'ın gemi tarihçesine göre Hornet, 4 Mart 1829'da Pensacola'dan Meksika kıyılarına doğru ayrılmış ve bir daha görülmemişti. Batış haberi Batı Hint Adaları Filosu komutanına ancak 27 Ekim'de ulaştı.

Hornet, rüzgârı iki direğindeki kare yelkenlerle kullanan ahşap bir brikti. Buhar makinesinin ve pervanenin bulunmadığı bu düzende hareket, dümen ile yelkenlerin birlikte yönetilmesine bağlıydı. Rüzgârın yönü ve şiddeti değiştikçe yelken alanını azaltmak, arma üzerindeki yükü denetlemek ve geminin dalgaya hangi açıyla gireceğine karar vermek mürettebatın temel seyir işiydi.

Fırtına bu teknolojinin sınırlarını aynı anda birçok noktada zorlayabilirdi. Islanan yelken ve halatlar ağırlaşır; sert yalpa ile baş-kıç vurma, direklere ve bağlantılarına tekrarlanan yük bindirirdi. Direklerini kaybeden bir yelkenli yalnız hızını değil, başını dalgaya çevirebilme yeteneğini de büyük ölçüde yitirirdi. Ancak Hornet'te bunun hangi sırayla gerçekleştiğini gösterecek jurnal, tanık ya da enkaz incelemesi yoktur.

Bu nedenle kaptanın hangi rotayı, sürati veya yelken düzenini seçtiğini bugün biliyormuş gibi anlatmak doğru olmaz. 19. yüzyılın başında gemiler kıyıdan uzakta anlık hava tahmini alamıyor, tehlike çağrısını telsizle iletemiyor ve konumlarını uyduyla doğrulayamıyordu. Barometre, gökyüzü, deniz yüzeyi ve yerel tecrübe yaklaşan havayı okumaya yardım etse de hızla ağırlaşan bir fırtınada karar süresi çok kısaydı.

Resmî kaynakların dili de kesinliğin sınırını gösteriyor. Naval History and Heritage Command'ın daha yeni değerlendirmesi, Hornet'in Tampico açıklarında battığına ilişkin haberin doğruluğunun bilinmediğini özellikle belirtiyor. Kesin olan, geminin Meksika kıyılarına yöneldikten sonra geri dönmediği; mürettebattan haber alınamadığı ve olayın kurtulan bir insanın anlatısıyla doğrulanamadığıdır.

Kayıp sayısı konusunda da aynı kurumun sayfaları arasında fark vardır. 'Today in Naval History' kaydı 140 kişiden, hava olaylarında kaybedilen gemiler listesi ise 145 kişiden söz eder. Mavi Eksen bu iki rakamdan birini kesin sonuç gibi seçmiyor: bütün mürettebatın kaybedildiği açık, fakat gemideki kesin kişi sayısı mevcut kurumsal kayıtlarda tutarlı değildir.

Hornet'in kaybı, deniz kültüründe 'bütün ellerle kayıp' ifadesinin ardındaki sessizliği hatırlatır. Enkazın bulunmaması yalnız teknik nedeni karanlıkta bırakmaz; gemideki insanların son saatlerini, birbirlerine nasıl yardım ettiklerini ve ailelerine ulaşabilecek son sözlerini de kayıttan siler. Bir geminin jurnali böyle durumlarda yalnız seyir belgesi değil, insan hayatının ortak hafızasıdır.

29 Eylül kaydının anlamı, doğayı yenemeyen eski bir gemiyi küçümsemek değildir. Hornet; seyir teknolojisinin, meteoroloji bilgisinin ve haberleşmenin neden birlikte geliştiğini gösterir. Aynı zamanda bugünün kaza araştırmalarına düşen temel sorumluluğu hatırlatır: kanıtın söylediği ile söylemediğini ayırmak, belirsizliği saklamamak ve denizde kaybolan insanları kesin olmayan bir hikâyenin dekoruna dönüştürmemek.