Tupaia

Tupaia, Taputapuātea çevresindeki bilgi geleneğinde yetişti. Yön bulmak için yalnız yıldızlara bakmıyor; rüzgârın yönünü, okyanus kabarmasını, kuşların hareketini, bulutları ve adaların birbirine göre konumlarını birlikte okuyordu. Bu bilgi yazılı bir Avrupa haritasından farklı biçimde, yolculuk ve hafıza üzerinden taşınıyordu.

1769’da Tahiti’de James Cook’un Endeavour seferine katıldı. Yeni Zelanda’da Māori topluluklarıyla iletişim kurulmasında büyük rol oynadı; dil ve kültürel yakınlık sayesinde görüşmelerde tercüman ve arabulucu oldu. Cook’un çevresinde çizilen ve “Tupaia’nın haritası” diye bilinen çalışma, onlarca adanın ilişkisel yön bilgisini içerir.

Avrupa anlatıları uzun süre Tupaia’yı yalnız Cook’un “yardımcısı” gibi gösterdi. Oysa seferin Pasifik’te ilerlemesinde kendi bilimsel, siyasî ve kültürel bilgisini taşıyan bağımsız bir uzmandı. 1770’te Batavia’da hastalanarak öldü.